Przejdź do głównej zawartości

Bushcraft: Jak bez narzędzi określić, na jakiej jesteśmy szerokości geograficznej?

Bushcraft: Jak bez narzędzi określić, na jakiej jesteśmy szerokości geograficznej?

Czy wiesz, że możesz w prosty sposób zmierzyć, na jakiej znajdujesz się szerokości geograficznej? I nie chodzi mi o to, żebyś wyciągnął telefon i włączył GPS'a. Da się to zrobić bez narzędzi. 

Pięść jako przyrząd pomiarowy

Pięść odpowiada 10 stopniom. Mierząc wysokość Gwiazdy Polarnej nad horyzontem, możemy określi, na jakiej jesteśmy szerokości geograficznej.
Zakładam, że znajdujemy się na półkuli północnej. W pogodną noc znajdź północny biegun niebieski. Czyli, mówiąc po ludzku, znajdź Gwiazdę Polarną. Wyciągnij rękę i za pomocą pięści zmierz, jak wysoko Gwiazda Polarna znajduje się nad horyzontem. Jedna pięść odpowiada 10 stopniom. Mierzona w kątach wysokość Gwiazdy Polarnej nad horyzontem, odpowiada szerokości geograficznej, na jakiej się znajdujesz. W sytuacji pokazanej na rysunku Leśny Ludek znajduje się mniej więcej na 50 stopniach szerokości północnej. Czyli może być w Krakowie. Albo w Rybniku. Albo w jakimkolwiek innym mieście znajdującym się na tej szerokości geograficznej, na przykład w kanadyjskim Vancouver.
Rysunek ziemi z zaznaczonym równoleżnikiem 50 N, na którym znajduje się Leśny Ludek
Chociaż pięścią możemy zmierzyć, na jakim równoleżniku jesteśmy,
to nadal nie wiemy, gdzie dokładnie na tym równoleżniku się znajdujemy

To samo ćwiczenie można oczywiście wykonać na półkuli południowej. Tyle że trzeba znaleźć południowy biegun niebieski.
Przelicznik 1 pięść = 10 stopni jest dosyć precyzyjny. Chociaż ludzie mają ręce różnej wielkości, to mamy podobne proporcje, więc tę miarę można uznać za uniwersalną.
Oczywiście żeby określić dokładne położenie, potrzebne są dwie wartości: szerokość i długość geograficzna. Pięścią zmierzymy szerokość - określimy, na jakim jesteśmy równoleżniku. Niestety obliczenie długości geograficznej - na jakim jesteśmy południku - to znacznie bardziej złożona sprawa. 

Czy to ci się przyda?

Nie, nie przyda ci się. Chyba że porwą cię kosmici i po przeprowadzeniu eksperymentów odstawią w przypadkowym miejscu planety Ziemi. Będziesz mógł wtedy sprawdzić, na jakim jesteś równoleżniku. Możesz też kiedyś pokazać tę sztuczkę znajomym. Poza tym jej wartość praktyczna jest znikoma.
Jednak nie zawsze tak było. Jak się właśnie przekonałeś, określenie w przybliżeniu szerokości geograficznej może być bardzo proste. Dawniej korzystali z tego żeglarze. Nie potrafili ustalić, na jakiej znajdują się długości geograficznej, więc wykorzystywali to, że znają chociaż szerokość. My zmierzyliśmy ją pięścią, żeglarze używali do tego różnych przyrządów: astrolabium, laski świętego Jakuba czy wreszcie sekstansu. Wiedzieli, że jeśli podróżują ze wschodu na zachód, lub z zachodu na wschód, to trzymając się właściwej szerokości geograficznej, prędzej czy później dopłyną do wyznaczonego celu. Podobno minus był taki, że wszyscy, którzy przemierzali ocean, starali się trzymać tych samych znanych i sprawdzonych szerokości geograficznych, więc także piraci wiedzieli, gdzie szukać statków. 
Tak czy owak, proponuję przy najbliższej okazji zmierzyć pięścią, na jakiej jesteś szerokości geograficznej. Na wszelki wypadek. I poczuć klimat dawnych metod nawigacji.
Wiedziałeś, że można użyć pięści jako przyrządu pomiarowego? Jeśli cię to zaciekawiło, przeczytaj też, jak zmierzyć dłonią, ile czasu zostało do zachodu.

Uwaga: Nie jestem specjalistą. Staram się pisać o rzeczach, które sam stosuję i z którymi mam pewne doświadczenie, ale mogę się mylić. Jeśli zauważysz jakiś błąd, napisz w komentarzu.


Komentarze

Popularne posty z tego bloga

Wyplatanie: Jak samemu zebrać wiklinę?

Wyplatanie: Jak samemu zebrać wiklinę? Chciałbyś wypleść sobie koszyk? To świetna i rozwijająca zabawa. Zrobienie czegoś własnymi rękami sprawia dużą satysfakcję, szczególnie, jeśli zrobi się to od początku do końca. Końcem jest gotowy koszyk. A początkiem? Własnoręczne zebranie wikliny! Co to jest wiklina? Wiklina to nazwa surowca uzyskiwanego z młodych pędów wierzby. (Tak jak drewno to nazwa surowca uzyskiwanego z drzew). Jak mówimy o roślinie, to mówimy "wierzba", a jeśli chodzi nam o surowiec, to mówimy "wiklina". Koniec końców chodzi o to samo. Najlepsza wiklina do wyplatania to jednoroczne pędy wyrastające z samej ziemi albo z pnia przy samej ziemi. Są one czasami nazywane "odziomkami". Wierzba rośnie bardzo szybko, więc te jednoroczne pędy często osiągają długość 1 metra, a nawet więcej. Dlaczego pędy powinny być jednoroczne? Bo w pierwszym roku rosną, nie tworząc rozgałęzień. Czyli nie będą miały żadnych sęków i nierówności. W kolejnych latach te p

Wyplatanie: Jak wypleść ściany koszyka?

Jak wypleść ściany koszyka? Po wypleceniu dna koszyka  czas zająć się ścianami. W tym poście opiszę wszystkie potrzebne do tego czynności, czyli:  Wstawianie i podnoszenie osnów ściany Wyplatanie gimy Wyplatanie warstwy Obręb górny Wstawianie i podnoszenie osnów ściany Pierwsza sprawa to wstawienie w denko osnów ściany i postawienie ich do pionu. Chcemy osiągnąć to, co na zdjęciu Jak to zrobić? Mamy wyplecione denko 3x3 (jak je zrobić, opisałem w innym poście ). Do takiego denka wstawia się 24 osnowy. Trzeba więc przygotować 24 proste witki i ściąć ich końcówki pod kątem 45 stopni. Na wszelki wypadek przygotuj sobie jedną lub dwie witki więcej. Wiklina powinna mieć jakieś 80cm długości. Wcześniej dałem denku 2 tygodnie, żeby wyschło, i zostawiłem w nim nieco dłuższe osnowy. Teraz muszę je skrócić. Wstawiamy z boków każdego końca osnowy dna dwie przygotowane wcześniej witki. Powinny wejść w głąb na co najmniej 5 cm.  Po wstawieniu wszystkich 24 witek

Wyplatanie: Jak wypleść dno koszyka?

Wyplatanie: Jak wypleść dno koszyka? Większość używanych obecnie koszy jest wyplatanych od denka. Kosze można też wyplatać na odwrót, czyli od góry, jednak aktualnie zdecydowana większość jest robiona od dołu. Jeśli nie miałeś jeszcze okazji wypleść takiego kosza, to zapraszam do zabawy. Postaram się w miarę dokładnie opisać, jak to się robi. Żeby wypleść udane dno koszyka, trzeba nauczyć się: robić krzyżak wiązać krzyżak podstawiać witki grubymi końcami podstawiać witki cienkimi końcami kończyć wyplot czyścić denko Czynności te są opisane niżej krok po kroku. Jak zrobić krzyżak Krzyżak Podstawowe denko okrągłego koszyka robi się "trzy na trzy". Oznacza to, że denko ma w sumie sześć osnów. Jedna trójka jest ustawiona pod kątem prostym do drugiej trójki, tak jak na zdjęciu. Na początek utnij patyczki na osnowy. Weź sześć witek i odetnij od strony grubego końca patyczki o długości piędzi. Co to jest piędź? Tradycyjna jednostka miary odpowiadająca odległości między czubkiem kciu